Cách backup & restore VPS an toàn

Không giống hosting thường có backup tự động sẵn, VPS đòi hỏi bạn phải tự thiết lập backup — bỏ qua bước này là rủi ro lớn nhất khi chuyển từ hosting lên VPS. Bài này hướng dẫn backup và restore VPS an toàn.

Vì sao VPS cần backup thủ công?

Với VPS (đặc biệt Unmanaged), bạn toàn quyền quản trị server — đồng nghĩa trách nhiệm backup cũng thuộc về bạn, trừ khi chọn gói Managed VPS hoặc bật thêm dịch vụ backup tự động (thường tính phí thêm) từ nhà cung cấp.

3 lớp cần backup

Mã nguồn website — file WordPress, theme, plugin, upload.
Database — toàn bộ nội dung, cấu hình, dữ liệu người dùng.
Snapshot toàn VPS (nếu nhà cung cấp hỗ trợ) — sao lưu nguyên trạng cả hệ điều hành và cấu hình server, khôi phục nhanh nhất khi có sự cố nghiêm trọng.

Backup database bằng dòng lệnh

mysqldump -u [user] -p [ten_database] > backup-$(date +%F).sql

Backup file mã nguồn

tar -czvf backup-files-$(date +%F).tar.gz /duong-dan-toi-website

Tự động hoá backup bằng cron

Kết hợp 2 lệnh trên vào một script .sh, thêm vào crontab -e để chạy định kỳ (ví dụ mỗi ngày lúc 3h sáng), và luôn đẩy bản backup sang nơi lưu trữ khác (cloud storage, server phụ) — backup lưu chung ổ với VPS gốc sẽ mất luôn nếu VPS gặp sự cố.

Restore khi có sự cố

Khôi phục database: mysql -u [user] -p [ten_database] < backup.sql
Giải nén và khôi phục file: tar -xzvf backup-files.tar.gz -C /duong-dan-website
Kiểm tra lại website hoạt động đúng trước khi thông báo hoàn tất sự cố.

Quy tắc 3-2-1 kinh điển: giữ ít nhất 3 bản backup, trên 2 loại lưu trữ khác nhau, trong đó 1 bản ở vị trí khác hoàn toàn với VPS gốc (off-site).

Câu hỏi thường gặp

Nên backup bao lâu một lần?

Website cập nhật nội dung thường xuyên (blog, tin tức) nên backup database hàng ngày; file mã nguồn có thể backup thưa hơn (hàng tuần) trừ khi thường xuyên cài/đổi plugin, theme.

Có nên dùng plugin backup WordPress thay vì dòng lệnh?

Được, các plugin như UpdraftPlus giúp backup/restore dễ dàng hơn cho người không rành dòng lệnh, và hỗ trợ đẩy backup lên cloud storage tự động.

Snapshot VPS có thay thế được backup file/database không?

Snapshot tiện cho khôi phục nhanh toàn hệ thống, nhưng không nên là bản backup duy nhất — nên kết hợp cả snapshot và backup file/database riêng để linh hoạt khi chỉ cần khôi phục một phần.